برهان كسانى كه معتقدند اعمال آنها مقبول است نيز دوتاست . يكى اينكه خداوند نسبتش با همهء مردم على السويه است ، مردم نسبتشان با خدا ممكن است متفاوت باشد ، تفاوتها از ناحيهء مردم است نه از ناحيهء خدا . و از طرف ديگر حسن و قبح اعمال ، ذاتى آنهاست نه قراردادى . عليهذا اگر دو نفر يكى مسلمان و يكى غيرمسلمان با يك نحو عمل نزد خدا بروند محال است كه خداوند تبعيض كند ، همان طورى كه قرآن در مورد اعمال بد تصريح كرده است كه : * ( ليس بامانيّكم و لا امانىّ اهل الكتاب من يعمل سوء يجز به . ) * دليل دوم نصّ آيات قرآن است مبنى بر اينكه : * ( ان الله لايضيع اجر المحسنين ، انّى لا اضيع عمل عامل منكم ، فمن يعمل مثقال ذرة خيراً يره . ) * آنها عموماتى غير قابل تخصيصاند . بعلاوه در آياتى به اين مضمون : . * ( ان الذين امنوا و الذين هادوا و النصارى و الصابئين من امن با لله و اليوم الاخر و عمل صالحاً فلهم اجرهم عند ربهم و لا خوف عليهم و لا هم يحزنون . ) * . در اين آيات تصريح شده است اعمال صالح غيرمسلمان مقبول است . اكنون نوبت قضاوت ماست . اولًا اين مقدمه را بگوييم كه درست است كه حسن و قبح اعمال ، ذاتى آنهاست اما هريك از حسن و قبح يا فعلى است يا فاعلى . . مسئلهء نيت و روح عمل ، رابطهء دنيا و آخرت . . . آيهء * ( من كان يريد العاجلة عجّلنا له فيها ما نشاء لمن نريد . . . ) * . تا اينجا قسمتى از مطلب روشن شد و آن اينكه افرادى كه به بشريت خدمت كرده‌اند ولى از لحاظ نظام روحى گامى به سوى خدا برنداشته‌اند منطقاً محال است كه ذخيره اى در آن جهان داشته باشند . پس تا اينجا حق با كسانى است كه مىگويند در آخرت پاداشى نيست و دو دليل طرفداران پاداش هر دو مردود است ، زيرا هم تفاوتى كه هست از طرف بنده است نه از طرف خدا و هم اينكه آيات